O rezultato le alosarimasko andar i Slovenia del prindžaripe pal jekh darani politikani metoda, phenel i Romani Fundacia vaš i Evropa

Bruxelles, 25 Marti 2026 – I Romani Fundacia vaš i Evropa phenel te lel pes samate ke o rezultato katar le Sloveniako alosaripe sikavel na numaj jekh politikano rezultato, ama jekh darano paruvipe ando modo sar i zor si sigurime thaj šerutnjardi katar e liberalurja thaj e levisturja le Evropake.

O alosaripe konfirmil o fakto ke jekh guvernamentalo koalicia liberalo thaj levisto šaj te lel masure bazisarde pe kolektivno doš, šaj te kerel kompresia le demokratikane procedurake thaj te thol andre jekh minoriteto sar jekh sekuritaki problema ‒ thaj te ovel dikhli mišto vaš kodo.

“Kadala alosarimata na cirdine jekh klaro linia kontra kadava modo politikako. Von konfirmisarde kaj kerel buti”, phenel o Mensur Haliti, o vicepresidento katar i Romani Fundacia vaš i Evropa.

O anavjardo Zakono Šutar, adoptisardo o berš kaj nakhlo ande varesave divesa, andja bare masure kaj dikhen 8.000‒12.000 themeske roma thaj paruvdjas o politikano than anglal e alosarimata. So sas prezentisardo sar jekh palpalephenipe karing jekh sekuritetaki problema sas jekh politikani strategia: jekh agenda vaš o zakono thaj ordino sas anglal-kerdi te na mekel politikano than le ekstremisturjenge opoziciake ‒thaj o rezultato sikavel ke kerdjas buti.

Le demokraciako bilačhipe kathe na avel katar o peravipe le instituciengo, ama avel andar o fakto ke e levisto guvernurja lile decizia ke i adopcia kasave metodengi anel maj cira riskurja de sar o xasaripe le zorako thaj maj palal te phenel pes ke le opozician sas lan čačipe.

O rezultato, sa kadja, kerel klaro o responsabiliteto. Le čače rigako populisto Janez Janša xasardjas e alosarimata. Ama o modelo le guvernaciako phanglo lesa – i kriza sar jekh politikani šansa, o peravipe le prindžarde demokratikane procedurengo thaj e kolektivo akuzacie – sas legitimisarde, implementisarde thaj dikhle mišto katar jekh centralo-levosko guverno.

Kadaja buti anel jekh nevi baza. Kana o kolektivo pokinimata, le krizaki guvernacia thaj o limos ke jakha jekhe minoritetako anen elektoralo resimata, kadala na maj si marginalo pozicie. Von aresen instrumenturja katar i liberalo politika.

E politikane konsekvence inkljon direkto. I presia karing e liberalo aktorja vazdel pes te sikaven ke šaj te oven sa kadja “khanile” vi karing e roma. De sar te limitisaren i ekstrema le čače rigaki, kadaja dinamika buhljarel o than ande saveste kerel buti kadaja.

Ande jekh kompeticia alosardi jekhe procentualo punktosa maj cira, o Šutar Zakono šaj delas o palutno avantadžo vaš o alosaripe le anglune-ministrosko Robert Golob. O rezultato vazdel akana jekh konkreto pučipe: kana e masure thode andre telal i presia si te ačhjon kana nakhela kodo momento.

E alosarimata agorisajle thaj i kontestacia le Konstitucionalno Krisaki anel garavipe vaš jekh palpale avipe bi te xasarel pes i reputacia. Ama si zurale indikacie ke si te ačhjol. Le emerdžencaki akcia aresli precedento. So sas thodo andre telal i presia aresli jekh standardo praktika.

E implikacie buhljon perdal i Slovenia. Ko Evropako nivelo, o kaso sikavel jekh strukturalo koro punkto. Le EU atencia barili katar o incidento Black Cube, savo sas les akuzacie katar i avrutni interferenca savi sas kerdini karing e politikane aktorja. Ando kontrasto, i adopcia le Šutar Zakonoski – so si les klaro implikacie ande minoriteturjenge čačimata thaj ande demokratikane standardurja – vazdinjas limitisardi atencia.

O rezultato si jekh bihatjaripe maškar so si preparisarde te gelen ando dumo le Evropake institucie thaj so si ando realiteto. O slovenikano kazo kerel kadava bihatjaripe po but dikhlini.

“Ando vaxt so o Golob preparisarel pes te kerel pesko nevo guverno, kadaja buti mukhel jekh direkto pučipe vaš i Evropaki Unia”, phendjas o Haliti. "Kana i EU mobilizisarel pes kontra e avrutne aktorurja save len sama thaj dikhen lake političarjen, ama ačhjol tajme atoska kana jekh membro them uzisarel i kolektivno doš sar tufeti vaš e elektoralo avantadžurja, atoska pal soste eksakto len sama le Evropake institucie?"